Son günlerde kamuoyunda sıkça dile getirilen konulardan biri, belediyelerin borç durumudur. Ancak bu konuyu değerlendirirken, yalnızca borcun varlığına odaklanmak çoğu zaman eksik bir bakış açısına neden olmaktadır.
Zira belediyeler için borçlanma, istisnai değil; belirli kurallar çerçevesinde başvurulan yasal bir finansman yöntemidir. Nitekim 5393 sayılı Belediye Kanunun 68. Maddesi belediyelere borçlanma yetkisi tanımakta, ancak bu yetkiyi sınırlandırarak mali disiplini korumayı amaçlamaktadır. Belediye meclisi kararı alınması, borçlanma limitlerine uyulması ve gerekli hallerde T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı iznine tabi olunması bu sürecin temel unsurlarıdır.
Bu yönüyle bakıldığında, bir belediyenin borçlanması tek başına olumsuz bir durum olarak değerlendirilmemelidir.
Asıl üzerinde durulması gereken husus, borcun hangi amaçla kullanıldığıdır. Örneğin, uzun yıllardır altyapı sorunu yaşayan bir mahallede yağmur sonrası su baskınları yaşanıyorsa ve belediye bu sorunu çözmek için borçlanarak altyapı yatırımı gerçekleştiriyorsa, bu durum yerinde ve gerekli bir mali tercih olarak değerlendirilebilir. Aynı şekilde içme suyu hatlarının yenilenmesi, ulaşımı rahatlatacak yol düzenlemeleri veya kalıcı nitelikteki şehir yatırımları da çoğu zaman borçlanma yoluyla hayata geçirilmektedir.
Ancak her borçlanma aynı sonucu doğurmamaktadır. Eğer yapılan borçlanmaya rağmen yatırımlar tamamlanmıyor, projeler gecikiyor ve vatandaşın günlük yaşamında somut bir iyileşme görülmüyorsa, bu durumda borçlanmanın kendisinden ziyade yönetim süreci sorgulanmaya başlanır. Bu noktada denetim mekanizmasının önemi ortaya çıkmaktadır. Nitekim Sayıştay tarafından gerçekleştirilen denetimlerde, belediyelerin borçlanma süreçleri, kaynak kullanımı ve yatırımların gerçekleşme düzeyi detaylı şekilde incelenmektedir.
Tüm bu çerçevede konu aslında oldukça açık ve nettir: Borçlanma bir araçtır, amaç değildir. Eğer bu araç doğru kullanılırsa, şehirler gelişir, hizmet kalitesi artar ve vatandaşın yaşamı kolaylaşır. Ancak borç ile hizmet arasındaki denge kurulamadığında, ortaya çıkan tablo yalnızca mali bir mesele olmaktan çıkar, aynı zamanda bir yönetim meselesine dönüşür.
Bu nedenle belediyelerin mali yapısını değerlendirirken sorulması gereken en temel soru şudur:
Yapılan borçlanma, vatandaşa hizmet olarak geri dönüyor mu?
Cevap “evet” ise sorun yoktur.
Ancak bu soruya net bir cevap verilemiyorsa, işte o noktada konunun daha dikkatli ele alınması gerekmektedir.
Bu vesileyle, paylaşmanın, dayanışmanın ve kardeşliğin en güzel şekilde hissedildiği Ramazan Bayramı’nın; ülkemize, milletimize ve tüm insanlığa sağlık, huzur ve barış getirmesini temenni ediyorum. Bayramın; kırgınlıkların unutulduğu, gönüllerin birleştiği, birlik ve beraberliğin güç kazandığı bir zaman dilimi olmasını diliyor; herkesin bayramını en içten dileklerimle kutluyorum.
